خبرگزاری کردپرس _ امسال اورامانات یک چهره متفاوت دارد؛ کوهها سبزتر، دشتها پوشیدهتر و طبیعت سخاوتمندتر از سالهای گذشته شده است. اما همین نعمت بزرگ، یک هشدار جدی نیز در دل خود دارد؛ چرا که هرچه پوشش گیاهی بیشتر شود، در صورت افزایش دما و کاهش رطوبت، حجم سوخت طبیعی در عرصههای جنگلی و مرتعی نیز افزایش مییابد. اکنون یک جرقه کوچک میتواند به بحرانی بزرگ برای یکی از ارزشمندترین زیستبومهای ایران تبدیل شود. منطقه اورامانات با برخورداری از اکوسیستم کوهستانی، جنگلهای زاگرسی، مراتع غنی و تنوع زیستی کمنظیر، یکی از حساسترین مناطق طبیعی کشور محسوب میشود.
بارندگیهای مناسب سال جاری اگرچه موجب: تقویت پوشش گیاهی، افزایش منابع علوفهای، بهبود شرایط زیست جانوری، زیبایی چشمگیر طبیعت، شده است، اما یک پیامد جانبی مانند افزایش حجم گیاهان خشکشونده در فصل گرم را در پی دارد.
این پوشش گیاهی در ماههای گرم سال میتواند به مادهای قابل اشتعال تبدیل شود و در صورت بیاحتیاطی، شرایط وقوع آتشسوزیهای گسترده را فراهم کند. بررسی تجربه سالهای گذشته در مناطق زاگرسی نشان میدهد که بخش زیادی از آتشسوزیها نه به دلیل عوامل طبیعی، بلکه بر اثر رفتارهای انسانی رخ میدهد.
مهمترین عوامل خطر:
۱. گردشگری بدون مسئولیت
افزایش حضور گردشگران در طبیعت اورامانات یک فرصت اقتصادی مهم است، اما رفتارهای پرخطر مانند:
روشن کردن آتش در طبیعت، رها کردن زغال نیمهخاموش، انداختن تهسیگار، رها کردن بطریهای شیشهای، میتواند خسارتهای جبرانناپذیر ایجاد کند.
۲. سوزاندن بقایای کشاورزی
سوزاندن کاه، کلش و بقایای گیاهی در نزدیکی مراتع و جنگلها یکی از عوامل مهم گسترش آتش است.
ضروری است کشاورزان از روشهای جایگزین مانند: خرد کردن بقایا، استفاده به عنوان کود، مدیریت مکانیزه استفاده کنند.
۳. افزایش گردشگری طبیعتمحور
اورامانات در سالهای اخیر به مقصدی جذاب برای گردشگران داخلی و خارجی تبدیل شده است.
اما توسعه گردشگری بدون آموزش محیطزیستی میتواند فشار مضاعفی بر طبیعت وارد کند.
پیشنهادهای عملی برای کاهش خطر آتشسوزی:
الف) پیشنهاد برای مردم و جوامع محلی
۱. تشکیل گروههای دیدهبان محلی آتش هر روستا میتواند یک شبکه داوطلبانه ایجاد کند:
جوانان روستا، دهیار، شورا، دامداران و کشاورزان، با آموزشهای اولیه بتوانند در ساعات اولیه، خطر را گزارش و کنترل کنند. در آتشسوزی، زمان مهمتر از تجهیزات است.
۲. آموزش خانوارهای روستایی
هر خانواده باید بداند:چگونه از آتش جلوگیری کند،در زمان مشاهده دود چه اقدامی انجام دهد،با چه شمارههایی تماس بگیرد.
۳. مسئولیتپذیری گردشگران
لازم است یک پیام ساده و فراگیر در ورودی مسیرهای گردشگری نصب شود: «یک دقیقه بیاحتیاطی، ممکن است صدها سال طبیعت اورامانات را نابود کند.»
ب) پیشنهاد برای دستگاههای اجرایی و خدماترسان
۱. ایجاد نقشه خطر آتشسوزی منطقهای با استفاده از: دادههای هواشناسی، پوشش گیاهی،تصاویر ماهوارهای، سابقه آتشسوزی، میتوان مناطق پرخطر را شناسایی و اولویتبندی کرد.
۲. آمادهسازی پیش از وقوع بحران نباید مدیریت آتشسوزی از زمان شعلهور شدن آغاز شود.
اقدامات پیشگیرانه:
پاکسازی مسیرهای دسترسی، ایجاد خطوط آتشبُر در مناطق حساس، بررسی تجهیزات، آموزش نیروهای محلی.
۳. تقویت همکاری بین دستگاهها
مدیریت آتشسوزی نیازمند هماهنگی میان: منابع طبیعی، محیط زیست، فرمانداریها، دهیاریها، هلال احمر،
آتشنشانی، جوامع محلی، است.
۴. استفاده از فناوری راهکارهای نوین:
پایش ماهوارهای، پهپادهای پایش مناطق حساس، سامانه گزارش مردمی، هشدار سریع پیامکی، میتواند زمان واکنش را کاهش دهد.
ج) تبدیل تهدید به فرصت گردشگری پایدار
اورامانات اکنون بیش از گذشته مورد توجه گردشگران قرار گرفته است. بنابراین حفاظت از طبیعت باید بخشی از برند گردشگری منطقه شود.
پیشنهاد:
ایجاد کمپین: «گردشگر دوستدار زاگرس» که در آن گردشگران متعهد شوند: آتش روشن نکنند، زباله باقی نگذارند، به پوشش گیاهی آسیب نزنند، تجربه سفر مسئولانه داشته باشند.
بارندگی امسال برای اورامانات یک موهبت بزرگ طبیعی است، اما طبیعت سبز امروز نیازمند مراقبت فردا است. مسئله آتشسوزی فقط وظیفه یک سازمان نیست؛ یک مسئولیت جمعی است.
اگر امروز آموزش، پیشگیری و مشارکت اجتماعی را جدی بگیریم، میتوانیم تابستانی امنتر برای زاگرس رقم بزنیم.
اورامانات فقط یک منطقه گردشگری نیست؛ میراث طبیعی، فرهنگی و هویتی نسلهای آینده است. حفاظت از آن، حفاظت از آینده است.
نظر شما